Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşu

Çin hanedan tarihlerinin verdiği tabloya göre Türkler, kağanlık öncesinde Juan-juan'lara tabi ve onlar hesabına demir işleyen aşağı görülen bir topluluktu. Reisleri T'ou-men — Türkçe kaynaklardaki Bumin — Töles üzerine yürüyüp onları yendi ve bu başarıdan güç alarak 546'da hizmetlerinin karşılığını ve bir Juan-juan prensesiyle evlenmeyi istedi. Zhoushu'nun aktardığı cevap, ilişkinin o günkü niteliğini tek cümlede özetler: "Siz bizim demirci kölelerimizsiniz; nasıl olur da böyle bir dil kullanmaya cüret edersiniz?" Juan-juan'lardan böyle geri çevrilen T'ou-men, Kuzey Çin'i paylaşan küçük hanedanlardan birinin başında daha elverişli bir karşılık buldu ve 551'de Batı Wei hanedanından bir prensesle evlendi. Bunun ardından uğradığı hakaretin öcünü alabildi: 552'de Juan-juan'lara karşı kazandığı zafer ona tam tatmin sağladı; Juan-juan hükümdarı A-na-koai çaresizlik içinde kendini öldürdü, oğlu An-lo-tch'en Kuzey Ts'i'lerden yardım istemeye gitti. Yeni gücün ağırlığı üç yıl içinde görünür oldu. 555'te Juan-juan'ların son sağ kalanları Çang-an'a sığındığında Türklerin nüfuzu öyle bir noktadaydı ki, yalnızca talep etmeleri üzerine Batı Wei imparatoru sığınmacıları onlara teslim etti; üç bin kişi başkentin kapıları dışında başları kesilerek öldürüldü. T'ou-men'in ardından yerine sırasıyla üç oğlu geçti: K'o-lo (552), Mou-han (553-572) ve To-po (572-581). Kardeşi Che-tie-mi — Türkçe kaynaklardaki İstemi — batı kanadının başındaydı. Kaynak sınırı: bu kayıt Çin hanedan tarihlerine dayanır ve bu kaynaklar olayları Çin sarayının perspektifinden yazar; "demirci köleler" ifadesi de Juan-juan hükümdarının ağzından, Çin kroniğinin aktarımıyla gelir. Burada kullanılan metin, Chavannes'ın Zhoushu (bl. 50) ve Beishi (bl. 99) pasajlarını künyeleriyle veren 1903 tarihli çevirisidir; Çince asıl metinle karşılaştırma yapılmamıştır. Aynı sayfada Chavannes, Stanislas Julien'in daha eski çevirisindeki bir hatayı düzeltir — bu, erken dönem kayıtlarında çeviri katmanının kendisinin de bir hata kaynağı olduğunu gösterir.