KesinÇubuk ovası, Ankara

Ankara Savaşı

Timur ordusu Ankara yakınında Çubuk ovasında Osmanlı ordusunu yendi; Sultan Bayezid esir düştü. Timur'un saray kroniği Zafernâme, sultanın esaretteki muamelesini ayrıntısıyla kaydeder.

Beylikler, İlhanlı, Timur ve Altın OrdaOsmanlı kuruluş ve klasik çağSiyaset ve DevletDış Politika ve Güvenlik

Ne oldu

Bu kayıt esas olarak Timur'un resmî kroniği Zafernâme'ye dayanır. Kroniğe göre muharebede Osmanlı sol kanadı önce ilerledi; Timur, Mirza Muhammed Sultan'ı takviye için gönderdi ve bu kuvvet Osmanlı hattının ortasına dalarak safları bozdu. Kronikçi, karşı taraftaki "Avrupalılar"ın kendi askerlerini geri püskürtürken olağanüstü bir yiğitlik ve yenilmez bir cesaret gösterdiğini de yazar; iki taraf defalarca birbirini yardı ve geri çekildi. Bayezid kaçmayı başaramadı; Sultan Mahmud Han onu esir aldı ve muhafız eşliğinde Timur'a gönderdi. Kroniğe göre sultan, akşam vakti elleri bağlı olarak büyük emirlerce huzura çıkarıldı. Timur onu bu halde görünce yüreğinin yumuşamasına engel olamadı, ellerinin çözülmesini ve saygıyla getirilmesini emretti; çadırın kapısında büyük merasimle karşılayıp yanına oturttu. Kronikte Timur'un ilk sözü şöyle aktarılır: dünyada olup bitenler ancak Allah'ın iradesiyle olur ve kimse onları kendi dileğine göre yönetemez; ne var ki doğrusu ve adaleti şudur ki içinde bulunduğunuz felaketin biricik sebebi sizsiniz. Kronik, esaret şartlarını da anlatır: Bayezid'in oğlu Musa aratılıp bulundu, hilat giydirilerek babasına gönderildi; Timur kendi konağının yanına Bayezid için bir otağ kurdurdu ve Hasan Berlas ile Bayezid Çempaï'yi kapıda nöbete koyup sultanın her ihtiyacını kendi ihtiyacı gibi karşılamakla görevlendirdi. Kronikçi bu davranışı Hz. Muhammed'in Mekke fethinden sonraki tutumuna benzetir. Kaynak sınırı — bu kayıtta belirleyicidir: Zafernâme, Timur hanedanı için yazılmış bir saray kroniğidir; Timur'un meşruiyetini ve âlicenaplığını kurmak onun işidir. Sonraki literatürde yaygın olan "demir kafes" anlatısı bu kaynakta yoktur; kaynak tam tersini söyler. Timur'a düşman bir kalemden yazılmış İbn Arabşah'ın Acâibü'l-makdûr'u karşı anlatıyı taşır ve bu kayda henüz işlenmemiştir. İki anlatı yan yana konmadan bu olayın kaydı tamamlanmış sayılmaz.

Kaynaklar

  • B · Birincil dolaylı

    Şerefeddin Ali Yezdî, Zafernâme

    Antoine Deshayes, Paris (François Petis de la Croix çevirisi) · 1722-01-01 · telif 1424–1425 · Kitap V, bl. XLVIII-XLIX

    Timur l'appercevant en cet état, ne put être le maître de la tendresse de son cœur, il fut touché de pitié, et compatissant au malheur d'un si grand Prince, il ordonna qu'on lui déliât les mains, et qu'on l'amenât avec respect. — "Timur onu bu halde görünce yüreğinin yumuşamasına engel olamadı; acıdı ve böylesine büyük bir hükümdarın felaketine ortak olarak ellerinin çözülmesini, saygıyla getirilmesini emretti."

    Kaynak

  • B · Birincil dolaylı

    İbn Arabşah, Acâibü'l-makdûr fî nevâibi Timûr

    telif 15. yüzyıl ilk yarısı

  • C · Akademik ikincil

    Yusuf Halaçoğlu, "Ankara Savaşı", TDV İslâm Ansiklopedisi

    TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · 1991-01-01 · c. 3

    Ankara yakınlarında Çubuk ovasında 28 Temmuz 1402'de meydana gelen savaş.

    Kaynak

Yorumlar

Aşağıdakiler olgu değil, sahiplerine ait okumalardır.

  • Resmî anlatı

    Timur, esir düşen Bayezid'e küçültücü değil hükümdara yaraşır bir muamele yaptı: ellerini çözdürdü, merasimle karşıladı, yanına otağ kurdurdu ve oğlunu kendisine gönderdi.

    Şerefeddin Ali Yezdî, Zafernâme (Petis de la Croix çevirisi, Paris 1722), Kitap V, bl. XLIX (Şerefeddin Ali Yezdî, Zafernâme — François Petis de la Croix çevirisi, "Histoire de Timur-Bec")

Bağlı kayıtlar

Güven seviyesi: kesin Birincil kaynak var, bağımsız ikinci kaynakla teyit edilmiş.

Ölçütlerin tamamı Yöntem sayfasında. Hata bulduğunuzu düşünüyorsanız kaynağıyla bildirin; kayıt silinmez, düzeltme notuyla güncellenir.