Teşkîlât-ı Esâsiye Kanunu'nun neşri

Kanunun ilk üç maddesi rejimin çerçevesini kurar: hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir ve idare usulü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına dayanır (md. 1); icra kudreti ve teşrî salâhiyeti, milletin yegâne ve hakikî mümessili olan Büyük Millet Meclisi'nde tecelli ve temerküz eder (md. 2); Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur ve hükümeti "Büyük Millet Meclisi Hükümeti" unvanını taşır (md. 3). Bu, kuvvetler ayrılığına değil kuvvetler birliğine dayanan bir meclis hükümeti düzenidir; nitekim 9. madde Meclis Reisi'nin aynı zamanda Vekiller Heyeti'nin de tabii reisi olduğunu hükme bağlar. Metin, mebusun temsil sıfatını da tanımlar: Meclis azasının her biri kendini seçen vilayetin ayrıca vekili olmayıp umum milletin vekilidir (md. 5). Seçimler iki yılda bir yapılır; yeni seçim imkânı görülmezse içtima devresi yalnız bir yıl uzatılabilir. Yedinci madde, dönemin hukuk anlayışını açıkça yansıtır: şer'î hükümlerin tenfizi, kanunların vaz'ı, tadili ve feshi, muahede ve sulh akdi ile vatan müdafaası ilanı gibi haklar Büyük Millet Meclisi'ne aittir; kanun ve nizamların tanziminde "muamelâtı nâsa erfak ve ihtiyacatı zamana evfak ahkâmı fıkhiye ve hukukiye ile âdap ve muamelât" esas alınır. Metnin en dikkat çekici yanı idare bölümüdür. Vilayet, mahallî işlerde manevi şahsiyeti ve muhtariyeti haizdir (md. 11); dış ve iç siyaset, şer'î, adlî ve askerî işler, milletlerarası iktisadi münasebetler ve birden çok vilayeti ilgilendiren konular dışında evkaf, medreseler, maarif, sıhhiye, iktisat, ziraat, nafia ve muavenet-i içtimaiye işlerinin tanzim ve idaresi vilayet şûralarının salâhiyetindedir. Vilayet şûraları halkça seçilir (md. 12) ve kendi içlerinden icra yetkisine sahip daimî bir idare heyeti çıkarır (md. 13). Vali, Büyük Millet Meclisi'nin vilayetteki vekili ve mümessilidir ve yalnızca devletin umumî vazifeleriyle mahallî vazifeler çatıştığında müdahale eder (md. 14). Nahiye, hususi hayatında muhtariyeti haiz bir manevi şahsiyettir (md. 16). Kaynak sınırı: bu kayıt kanun metninin kendisine dayanır. Metnin künyesinde yalnızca neşir tarihi bulunur ("Ceride-i Resmiye ile neşir ve ilânı: 7 şubat 1337 - No. 1"); Meclis'çe kabul tarihi bu belgede yer almadığı için kayıt neşir tarihini esas alır. Kabul tarihi, TBMM tutanağı açıldığında ayrıca işlenecektir.