KesinAlmatı

Kazakistan'ın bağımsızlığını ilan etmesi

Kazakistan Yüksek Sovyeti, 16 Aralık 1991 tarihli anayasal kanunla Kazakistan Cumhuriyeti'nin devlet bağımsızlığını ilan etti.

Türk dünyasıSiyaset ve DevletDış Politika ve Güvenlik

Ne oldu

Kanunun başlangıç hükmü, Yüksek Sovyet'in Kazakistan halkının iradesini ifade ederek, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde tanınan kişi hak ve özgürlüklerinin önceliğini kabul ederek, Kazak milletinin kendi kaderini tayin hakkını teyit ederek, sivil toplum ve hukuk devleti kurma kararlılığıyla, barışçı bir dış politika izleyerek ve nükleer silahların yayılmaması ilkesine ile silahsızlanma sürecine bağlılığını beyan ederek devlet bağımsızlığını törenle ilan ettiğini yazar. Metnin taşıdığı hükümler arasında şunlar öne çıkar. Devlet bağımsız, demokratik ve hukuk devletidir; toprakları üzerinde tam yetkiye sahiptir (md. 1). Toprakları mevcut sınırları içinde bütün, bölünmez ve dokunulmazdır (md. 5). Cumhuriyetin bütün milliyetlerden vatandaşları, Kazak milletiyle ortak tarihî kader birliğiyle birleşerek onunla birlikte Kazakistan'ın tek halkını oluşturur; egemenliğin yegâne taşıyıcısı ve devlet iktidarının kaynağı bu halktır (md. 6). Sovyet dönemi doğrudan kanunun metnine girer. Madde 7, Cumhuriyet toprağını mecburen terk edip başka devletlerde yaşayan bütün Kazaklara Kazakistan vatandaşlığı hakkı tanır; devletin, kitlesel baskılar ve zorla kolektifleştirme döneminde ya da başka insanlık dışı siyasi eylemler sonucunda ülkeyi terk etmek zorunda kalanların ve onların torunlarının, ayrıca eski birlik cumhuriyetlerinde yaşayan Kazakların geri dönüşü için şartları hazırlayacağını hükme bağlar. Madde 8, Kazak milletinin ve ülkede yaşayan diğer milliyetlerin kültür, gelenek ve dilinin yeniden canlandırılıp geliştirilmesini devletin en önemli yükümlülüklerinden sayar ve yurt dışındaki Kazakların millî-kültürel, manevi ve dilsel ihtiyaçlarının karşılanmasını devletin sorumluluğuna alır. Kanun ayrıca kuvvetler ayrılığını (md. 9-10), toprağın, yer altı kaynaklarının, suların, hava sahasının ve doğal kaynakların Cumhuriyetin münhasır mülkiyetinde olduğunu (md. 11), kendi millî bankası ile para, vergi ve gümrük sistemlerini kurma yetkisini (md. 12) ve uluslararası hukuk süjesi sıfatını (md. 13) düzenler. Kaynak sınırı: metin, Kazakistan Adalet Bakanlığı'na bağlı resmî hukuk bilgi sisteminden Rusça olarak alınmıştır. Sitenin TLS sertifika zinciri bu makineden doğrulanamamıştır; künye sistemin kendi sayfasından okunmuştur.

Kaynaklar

  • A · Birincil resmî

    Kazakistan Cumhuriyeti'nin Devlet Bağımsızlığı Hakkında Anayasal Kanun

    Kazakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı, Mevzuat ve Hukuki Bilgi Enstitüsü ("Әділет" bilgi sistemi) · 1991-12-16 · 16 Aralık 1991 · Md. 1-15

    Верховный Совет Республики Казахстан, выражая волю народа Казахстана, признавая приоритет прав и свобод личности... торжественно провозглашает государственную независимость Республики Казахстан. — "Kazakistan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Kazakistan halkının iradesini ifade ederek, kişi hak ve özgürlüklerinin önceliğini kabul ederek... Kazakistan Cumhuriyeti'nin devlet bağımsızlığını törenle ilan eder."

    Kaynak

  • B · Birincil dolaylı

    Almatı Deklarasyonu

    Bağımsız Devletler Topluluğu · 1991-12-21 · 21 Aralık 1991, Almatı

Yorumlar

Aşağıdakiler olgu değil, sahiplerine ait okumalardır.

  • Resmî anlatı

    Bağımsızlık kanunu, Sovyet dönemindeki kitlesel baskıları ve zorla kolektifleştirmeyi ülkeyi terk etmeye yol açan sebepler olarak açıkça anar ve mağdurların torunlarının dönüşünü devletin yükümlülüğü sayar.

    Kazakistan Cumhuriyeti'nin Devlet Bağımsızlığı Hakkında Anayasal Kanun, 16 Aralık 1991, md. 7 (Kazakistan Cumhuriyeti'nin Devlet Bağımsızlığı Hakkında Anayasal Kanun — "Әділет" resmî hukuk bilgi sistemi)

Güven seviyesi: kesin Birincil kaynak var, bağımsız ikinci kaynakla teyit edilmiş.

Ölçütlerin tamamı Yöntem sayfasında. Hata bulduğunuzu düşünüyorsanız kaynağıyla bildirin; kayıt silinmez, düzeltme notuyla güncellenir.