II. Meşrutiyet'in ilanı

Olayı yerinde izleyen İngiliz gazeteci E. F. Knight'ın 1910'da yayımlanan anlatısına göre süreç bir ültimatomla ilerledi. İttihat ve Terakki Cemiyeti, Selanik'teki Hilmi Paşa'ya, yirmi dört saat içinde anayasayı ilan etmezse ölümle cezalandırılacağını bildirdi; telgraf hatlarının emrinde olduğunu, bu süre içinde padişahı halkın iradesine direnmenin beyhude olduğuna ve tahtta ancak anayasayı derhal yeniden yürürlüğe koyarak kalabileceğine ikna etmesi gerektiğini söyledi. Hilmi Paşa saraya arka arkaya telgraflar çekerek eski rejimin durumunun ümitsizliğini anlattı: padişahın Cemiyet'i ezmek için güvendiği iki paşa Cemiyet'in elindeydi, isyanı bastırması beklenen Anadolu birlikleri Cemiyet'e bağlanmıştı. Padişah anayasayı vaat etti; geriye iradeyi çıkarması ve anayasaya sadakat yemini etmesi kalmıştı. Knight'a göre günler geçti ve bu adımlar atılmadı. Bunun üzerine Cemiyet, Makedonya'dan aceleyle getirttiği birlikleri Yıldız'ın önüne yerleştirdi; Boğaz'da, sarayın hemen aşağısında topları saraya çevrili bir savaş gemisi konuşlandı. Cemiyet'e mensup genç subaylar padişahtan huzura kabul isteyip iradeyi orada ve o anda imzalaması gerektiğini, aksi halde Makedonya birliklerinin Saray Muhafızları'nı alt edip kendisini ele geçireceğini bildirdiler. Padişah boyun eğdi, irade imzalandı; kısa süre sonra şeyhülislam, Abdülhamid'e otuz yıl önce ihlal ettiği anayasayı yeniden yürürlüğe koyup sadakatle uygulayacağına dair yemin ettirdi. Selanik rıhtımında Hilmi Paşa, on binlerce kişiye anayasanın ilanını okudu; anayasa Resne, Debre ve Manastır'da da ilan edildi. Kaynak sınırı — bu kayıtta belirleyicidir: Knight, Genç Türk hareketine açıkça taraf bir gözlemcidir. Devrim sonrası için "Türkler bir günde İngiltere halkı kadar, hatta bazı bakımlardan daha da özgür oldu", "hiçbir zulüm, hiçbir taşkınlık olmadı" gibi cümleler kurar. Bunlar yazarın değerlendirmesidir ve bu kayda olgu olarak alınmamıştır; yukarıdaki gövde yalnızca anlatının olgusal çekirdeğini taşır. Ayrıca padişahın iradesinin resmî metni bu kayda henüz bağlanmamıştır: Düstur'un ilgili cildine erişilebilen tek nüsha Arap harfli ve makine okunabilir metni bozuk olduğundan belge açılıp okunamamıştır. Kayıt, resmî metin elde edildiğinde güncellenecektir.